پرسشهای قرآنی

پرسشهای قرآنی

پرسش: در حالی که قرآن کریم کاملترین کتاب آسمانی است و مطالب عمیقی در آن وجود دارد که در کتابهای آسمانی پیشین نبود، پس چگونه در سوره شعراء آیه ۱۹۶ آمده است که قرآن در کتابهای آسمانی پیشینیان بود: وَ إِنَّهُۥ لَفِی زُبُرِ ٱلْأَوَّلِينَ

پاسخ: قرآن کریم کاملترین کتاب آسمانی است و ضمن اینکه کتابهای آسمانی پیشین و الهی بودن آنها را تصدیق میکند، مسلط و مهیمن بر آنهاست و احکام و معارفی کاملتر از آنها دارد: وَ أَنزَلْنَآ إِلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ وَ مُهَيْمِنًا عَلَيْهِ (مائده ۴۸)

بنابراین امکان ندارد تمام معارف و احکام قرآن کریم در دیگر کتابهای آسمانی وجود داشته باشد.

اما در آیه ۱۹۶ سوره شعراء، گرچه بعضی از مفسران آن را اینگونه معنا کردهاند که معارف و محتوای قرآن در کتابهای آسمانی پیشین بود ولی این معنا درست نیست و معنای صحیح آیه این است که خبر نازل شدن قرآن بر پیامبر اکرم(ص) در کتابهای پیشین بود.

دلیل این تفسیر، آیه بعدی است که اشاره فرموده علمای بنی اسرائیل این مطلب را میدانند: أَوَ لَمْ يَكُن لَّهُمْ ءَايَةً أَن يَعْلَمَهُۥ عُلَمَٰٓؤُا۟ بَنِیٓ إِسْرَٰٓءِيلَ

روشن است که دانشمندان اهل کتاب، معارف عمیق قرآن را نمیدانستند مخصوصا که بعضی از این معارف والا برای اولین بار در قرآن نازل میشد ولی خبر آمدن پیامبر خاتم(ص) و نزول قرآن بر آن حضرت را میدانستند و کسانی از آنان که اهل انصاف و راستگویی بودند به این امر اقرار میکردند، چنانکه بر اساس آیه ۸۹ سوره بقره، آنان حتی پیش از نزول قرآن منتظر آن بودند: وَ لَمَّا جَآءَهُمْ كِتَٰبٌ مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ وَ كَانُوا۟ مِن قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَی ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟...

پرسش: در ابتدای سوره شمس آمده است: قسم به خورشید وگسترش نور آن و قسم به ماه وقتی که از پی آن درآید و قسم به روز هنگامی که آن را آشکار سازد و قسم به شب هنگامی که آن را میپوشاند...

مگر روز، خورشید را آشکار میکند و شب، آن را میپوشاند؟ آیا این آیات مخالف با علم و همان تصور کودکان درباره خورشید و ارتباط آن با روز و شب نیست؟

پاسخ: خدای متعال در سوره شمس ابتدا به خورشید و گسترش نور آن قسم خورده است: وَ ٱلشَّمْسِ وَ ضُحَیٰهَا

سپس به ماه هنگامی که در پی خورشید درآید: وَ ٱلْقَمَرِ إِذَا تَلَیٰهَا

در آیه سوم به روز قسم خورده هنگامی که زمین را روشن میکند: وَ ٱلنَّهَارِ إِذَا جَلَّیٰهَا

بنابراین در آیه سوم، مقصود از ضمیر "ها" زمین است نه خورشید و معنای آیه این است که روز، زمین را روشن میکند نه خورشید را و این مطلب نیازی به پیشرفتهای علمی کنونی ندارد بلکه در همان زمان هم میدانستند که نور خورشید موجب به وجود آمدن روز میشود نه بر عکس و به این مطلب در آیاتی از قرآن نیز اشاره شده است. حتی در همین سوره نیز از آیه اول به روشنی بر میآید که نور خورشید باعث ایجاد روز و روشن شدن زمین میگردد که به گسترش نور آن قسم خورده شده است.

اما پاسخ این پرسش که در این سوره از زمین یاد نشده است تا ضمیر به آن برگردد پس ضمیر به کجا بازمیگردد؟ این است که همیشه لازم نیست کلمه زمین "أرض" ذکر شود بلکه گاهی از روی شواهد و قرائن، معنای زمین لحاظ میشود و ضمیر به همان معنای در نظر گرفته شده باز میگردد و این مطلب در آیات دیگر قرآن نیز به چشم میخورد، برای نمونه در سوره الرحمن آیه ۲۶ فرموده است که هر چه در زمین است فانی میشود: كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ در این آیه نیز ضمیر به زمین بازمیگردد در حالی که کلمه أرض پیش از آن نیست.

بنابراین معنای آیه ۴ سوره شمس نیز این است که قسم به شب هنگامی که زمین را میپوشاند نه خورشید را: وَ ٱلَّيْلِ إِذَا يَغْشَیٰهَا